Diyabet Tanısı ve Tipleri


Diyabet nedir?

Diyabet, pankreas adlı organın yeterince ya da hiç insülin üretememesi nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır. İnsülin salgısı hiç yoksa ya da yok denecek kadar az ise tip 1 diyabet; insülin miktarı veya etkisi yetersiz ise tip 2 diyabet ortaya çıkar.

İnsüline neden gereksinim duyarız?

İnsülin şekerin hücre içine girmesine yardımcı olur, dolayısıyla şekeri yakarak enerji üretebiliriz. İnsülin olmadan vücudunuz dışarıdan aldığınız besinleri enerjiye çeviremez.

Diyabet hastalığına nasıl tanı konur?

Diyabet hastalığının tanısı, hastalığın belirtileri ve kan şekeri ölçümleri birlikte değerlendirilerek konur.

En az 8 saat açlık sonrası ölçülen “açlık kan şekeri”nin 100 mg/dL’nin altında olması gerekmektedir.

Aşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa diyabet tanısı konur:
  1. Günün herhangi bir vaktinde ölçülen kan şekerinin 200 mg/dL’nin üstünde olması ve diyabete ait belirtilerin olması
  2. Açlık kan şekerinin 126 mg/dL veya üstünde olması
  3. 75 g glukoz çözeltisi kullanılarak yapılan şeker yüklemesi testinden sonraki 2. saatte kan şekeri düzeyinin 200 mg/dL veya üstünde olması
  4. A1c değerinin 6.5 mg/dL’nin üzerinde olması
Prediyabet nedir?

Bir kişinin kan şekeri düzeyi normalden yüksek olmasına karşın, diyabet koymak için yeterli yükseklikte değilse, kişi prediyabet ya da bazen halk arasında gizli şeker olarak tanımlanır ve tip 2 diyabet gelişme riski bu kişilerde belirgin olarak artmıştır.

Prediyabet hastalarının gün boyu kan şekeri düzeyi normaldir ve diyabetin temel belirtileri görülmez. Prediyabet, kişinin tip 2 diyabete yakalanma riskinin arttığını gösterir. Ayrıca, kalp ve damar hastalıklarına yakalanma riski 1,5 kat daha yüksektir. Eğer prediyabet ciddiye alınır ve kişiler yaşam tarzlarını değiştirirlerse diyabetin ortaya çıkışını geciktirebilir veya önleyebilirler.

Prediyabet tanısı nasıl konur?

Açlık kan şekeri 100-125 mg/dL arasında ise şeker yükleme testi (OGTT: Oral glukoz tolerans testi) yapılarak prediyabet araştırılmalıdır.

OGTT nasıl yapılır?

1. aşama: Kişinin 10-12 saat açlıktan sonra kan şekeri ölçülür.

2. aşama: Özel hazırlanmış 75 g şeker içeren sıvı içildikten 2 saat sonra tekrar kan şekeri ölçülür.

Şeker yükleme testi yapılan kişilerde, 2. saatteki plazma glukoz düzeyinin 140 mg/dL’nin üzerinde fakat 200 mg/dL’nin altında olması da bozuk glukoz toleransı olarak adlandırılır. İşte açlık kan şekerinin 100-126 mg/dL arasında olması ya da şeker yükleme testinin 2. saat tokluk değerinin 140-200 mg/dL arasında olması prediyabet (diyabet riskinin arttığı) durumlarıdır.

Kaynakça:
  • Diyabet ve Sağlıklı Beslenme;2000. Emel Özer; İ.Ü. İstanbul Tıp Fakültesi İç Hastalıkları A.B.D. Diyabet Bilim Dalı ve Türk Diyabet Vakfı
  • İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hasta Okulu Yayınları
  • Standards of medical care in diabetes, 2006. Diabetes care: vol.29, suppl 1; January 2006
  • Çocuklarda, adolesanlarda ve genç erişkinlerde tip 1 diyabet. Dr. Ragnar Hanas; Türkiye Diyabet Vakfı Yayınları; 2-2001.
  • www.diabetes.org
  • www.turkdiab.org

Diyabet hastaları için hazırlanmış bilgilendirme kitapçıklarına buradan ulaşabilirsiniz